Ολοκληρώθηκε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού
22 Δεκεμβρίου 2017 0

Ο Τοπικός Όμιλος για την UNESCO Ν. Λάρισας υλοποίησε το τελευταίο εξάμηνο (Ιούνιος-Νοέμβριος) χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα εκπαίδευσης στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού, από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ύστερα από υποβολή πρότασης του.

Τίτλος Προγράμματος: «Πληθυσμιακός έλεγχος και επιδημιολογική ανάλυση των ατομικών, περιβαλλοντικών και διατροφικών παραγόντων σε άπορες – ανασφάλιστες γυναίκες στην ευρύτερη περιοχή του νομού Λάρισας».

Στόχοι του προγράμματος ήταν:

να εκπαιδευτούν 300 ωφελούμενες γυναίκες στην αυτοψηλάφηση του μαστού έτσι ώστε μέσω της πολλαπλής επανάληψής της, να γνωρίσει η γυναίκα τη φυσιολογική μορφολογία των μαστών της, και να μπορέσει να αναγνωρίσει έγκαιρα οποιαδήποτε αλλαγή σε αυτή,

η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των ωφελουμένων σε θέματα πρόληψης (μαστογραφία, υπερηχογράφημα, συχνές επισκέψεις στον γυναικολόγο-μαστολόγο) του καρκίνου.

Επρόκειτο για πιλοτικό πρόγραμμα και περιελάμβανε 300 ωφελούμενες γυναίκες από όλους τους Δήμους του Νομού Λάρισας. Οι ωφελούμενες έπρεπε να είναι άπορες, ανασφάλιστες, xαμηλόμισθες καθώς και κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Τμήμα Ακτινοθεραπείας και τη Χειρουργική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν η Επίκουρη Καθηγήτρια Ακτινοθεραπείας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, κα Τόλια Μαρία, η Επίκουρη Καθηγήτρια Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, κα Αντιγόνη Πουλτσίδη, ο Επιμελητής Β ΕΣΥ Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας, Κωνσταντίνος Τσανάδης, και η Νοσηλεύτρια ΤΕ Μακρίδου Μιχαλίτσα. Έτσι λοιπόν, μια ομάδα επιστημόνων έχει εμπλακεί στην ενημέρωση και στην εκπαίδευση της ψηλάφησης του μαστού.

Τα αποτελέσματα της μελέτης αφορούν διαφορές στην χρήση προληπτικού ελέγχου σε αστικές και αγροτικές περιοχές του Νομού Λάρισας

Στην μελέτη μας, βρέθηκε ότι η πλειοψηφία των γυναικών που επισκέπτονται τα τακτικά ιατρεία του νοσοκομείου είναι νεότερης ηλικίας γυναίκες. Οι νεότερες γυναίκες αναφέρθηκε στις συνεντεύξεις ότι προσέχουν περισσότερο την υγεία τους και είναι περισσότερο ενημερωμένες σε σχέση με τις μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες όπως αναφέρεται και σε προηγούμενες μελέτες. Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία οι γυναίκες αστικών περιοχών πραγματοποιούν πιο συχνά και συστηματικά μαστογραφία από ότι οι γυναίκες της υπαίθρου, με το οποίο συμβαδίζουν τα αποτελέσματα της μελέτης του Νομού Λάρισας. Φάνηκε ότι εκτός από τις διαφορές στις γνώσεις για τη χρησιμότητα του προληπτικού ελέγχου γυναικών της υπαίθρου και της αστικής περιοχής, οι γυναίκες στις αστικές περιοχές φαίνεται να έχουν καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, είναι πιο κοντά σε Νοσοκομεία με την κατάλληλη εργαστηριακή υποδομή και, αποφασίζουν ευκολότερα τη διενέργεια της μαστογραφίας σε σχέση με τις αγροτικές περιοχές, στις οποίες οι γυναίκες δεν αποφασίζουν εύκολα να μετακινηθούν και να πραγματοποιήσουν μαστογραφία.

Από τις 56 γυναίκες στην πόλη της Λάρισας, οι 24 είχαν πραγματοποιήσει μαστογραφία. Και αυτές οι γυναίκες, όμως, δεν είχαν πραγματοποιήσει συστηματικά την μαστογραφία. Επίσης, δεν είχαν ακολουθήσει κάποιο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου. Οι περισσότερες γυναίκες είχαν αποφασίσει μόνες τους να επισκεφτούν τον ιατρό και να πραγματοποιήσουν μαστογραφία ή όταν είχαν ήδη συμπτώματα για να διαγνώσουν το πρόβλημα ή τέλος μετά από μαστεκτομή ως επανέλεγχο στον ήδη διαγνωσμένο καρκίνο μαστού, χωρίς την συστηματική ένταξη σε πρόγραμμα ελέγχου. Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι η πλειοψηφία των γυναικών της πόλης έχει πραγματοποιήσει μαστογραφία σε σχέση με τις γυναίκες των αγροτικών περιοχών του Νομού Λάρισας.

Δεν γίνεται, όμως, ούτε στην αστική περιοχή συστηματικά από κάποιο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου αλλά εντελώς αποσπασματικά από την κάθε γυναίκα και εντελώς ευκαιριακά αν ο ιατρός που θα επισκεφτεί είναι ευαισθητοποιημένος ο ίδιος για να την παρακινήσει σε θέματα πρόληψης της υγείας της. Αναφέρθηκε, ότι οι γυναίκες γενικά αποφεύγουν τον προληπτικό έλεγχο, διότι, η πλειοψηφία τους φοβάται την διάγνωση και την πιθανότητα να βρεθεί κάτι «κακό», είναι αμελείς για θέματα υγείας και πρόληψης, έχουν έλλειψη ενημέρωσης και άγνοια, και φοβούνται τον πόνο κατά την διαδικασία της εξέτασης.

Επίσης, από τους παράγοντες που αναδείχτηκαν από την μελέτη μας, η σύσταση για την διενέργεια της μαστογραφίας από τον ιατρό εμφανίζεται να αποτελεί ισχυρό κίνητρο στις γυναίκες. Οι 87 γυναίκες ανέφεραν ότι παρακινήθηκαν από τον ιατρό τους. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν πόσο σημαντική επιρροή έχει ο ρόλος των ιατρών στην παρακίνηση και ενθάρρυνση των γυναικών για τη διενέργεια της μαστογραφίας. Το εύρημα αυτό συμφωνεί με άλλα ευρήματα της βιβλιογραφίας σύμφωνα με τα οποία οι γενικοί ιατροί μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην καλύτερη συμμετοχή των γυναικών σε προγράμματα πρόληψης.

Φαίνεται λοιπόν, ότι, η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη ύπαρξης συστηματικού προσυμπτωματικού προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού και συστηματική ενημέρωση της γυναίκας. Η αποτελεσματικότητα προγραμμάτων ομαδικού προσυμπτωματικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού θα μπορούσε να βελτιωθεί λαμβάνοντας υπ’ όψη τους παράγοντες που επηρεάζουν την συμμόρφωση των γυναικών. Για να πειστούν οι γυναίκες να ακολουθήσουν ένα τέτοιο πρόγραμμα θα πρέπει οι γιατροί αφ’ ενός να τις ενημερώσουν πλήρως για τον καρκίνο μαστού και την πρόληψη του αφ’ ετέρου οι ίδιοι να ακολουθήσουν κοινές κατευθυντήριες πηγές που θα τους έχουν δοθεί από αρμόδιο κρατικό φορέα και θα εφαρμόσουν κατά την καθημερινή πρακτική τους. Η εκπαίδευση της γυναίκας από τους ιατρούς φαίνεται να έχει επίδραση στην χρήση προληπτικού ελέγχου. Γυναίκες που έχουν εκπαιδευτεί για τον καρκίνο μαστού και τους παράγοντες κινδύνου συμπεριλαμβανομένων της ηλικίας και του οικογενειακού ιστορικού, μπορεί να παρακινηθούν αποτελεσματικά να συμμετέχουν σε προγράμματα πρόληψης. Οι φόβοι των γυναικών για τα ευρήματα της ψηλάφησης και της μαστογραφίας μπορούν να ξεπεραστούν αν δοθεί από τους ιατρούς έμφαση στην πρόληψη και στα πλεονεκτήματά της.

Τέλος, φάνηκε καθαρά ότι η χρήση υπηρεσιών πρόληψης από τις γυναίκες στην ύπαιθρο μοιάζει να είναι χαμηλότερη σε σχέση με αυτή στις αστικές περιοχές, λόγω, των ιδιαιτεροτήτων αυτών των περιοχών (απομονωμένες περιοχές, προβλήματα μετακίνησης) που επιβεβαιώνονται και σε προηγούμενες μελέτες. Η μειωμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας των αγροτικών περιοχών φάνηκε να επηρεάζει τις γυναίκες στην απόφασή τους για την μαστογραφία.

Τα συμπεράσματα που προέκυψαν είναι τα εξής:

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης, απαιτείται συστηματική πολιτική στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού ούτως ώστε να ενημερωθούν οι γυναίκες για τα οφέλη από αυτήν, χωρίς να γίνεται αποσπασματική χρήση.

Με βάση τα παραπάνω κρίνεται απαραίτητος ο στρατηγικός σχεδιασμός σε περιφερειακό επίπεδο δραστηριοτήτων για ανάπτυξη προγραμμάτων ομαδικού προσυμπτωματικού ελέγχου πρόληψης καρκίνου του μαστού ώστε να διασφαλιστεί ένα κοινό πλαίσιο δράσης.

Ο σωστός προληπτικός έλεγχος, η έγκαιρη διάγνωση και η σύσταση–εκπαίδευση των γυναικών αποτελούν το μόνο δρόμο για να οδηγήσει κάθε γυναίκα στην Ελλάδα ανεξάρτητα από το μέρος που ζει, την κοινωνικοοικονομική της θέση και μόρφωση, να λάβει τον καλύτερο προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την συμμετοχή στην χρήση της προληπτικής εξέτασης, στο Νομό Λάρισας που η συγκεκριμένη μελέτη ανέδειξε, θα μπορούσαν να συζητηθούν και να αξιολογηθούν πριν το σχεδιασμό ενός εθνικού προγράμματος για την πρόληψη του καρκίνου μαστού.

Ευχαριστίες

Η Πρόεδρος Δρ. Θεοδώρα Κάλλα και τα μέλη του ΔΣ του Ομίλου οφείλουν να εκφράσουν και δημόσια τις ευχαριστίες τους για την στήριξη και την πραγματοποίηση του όλου προγράμματος στον Διοικητή της 5ης ΥΠΕ κο Αντωνίου Νέστορα, στον Διοικητή του Περιφερειακού Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας κο Νάνο Παναγιώτη, καθώς και την Υποδιοικήτρια του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας κα Χαλιβέρα Ανθή.